De stichting:
Auteursdomein is een auteur-bestuurde
uitgeverij op non-profit basis die in september 2005 werd
opgericht om schrijvers en vertalers te helpen waardevolle
literatuur leverbaar te houden met behulp van voorraadvrije
technieken en er een redelijk inkomen aan te ontlenen. De
stichting zet zich
belangeloos in voor betere contracten, transparante kosten en
een goede voorlichting over marktontwikkelingen.
Achtergrond:
Onder invloed van
een aanhoudend grote titelproductie en tariefstijgingen in de
centrale opslag viel
de winkelduur van het
literaire boek tussen 1995 en 2005 terug van 8 à 10 jaar tot minder dan 1
jaar. In 2009 werd het dieptepunt bereikt met een
standaardopname van 3 maanden in het assortiment van de grote
boekhandelsketens (voor niet-bestsellers).
De dramatische gevolgen voor het inkomen van schrijvers
en vertalers werden vastgelegd in onderzoeken van de Stichting
Fonds voor de Letteren en de Vereniging van Schrijvers en
Vertalers.
Het doel:
Hoofddoel is professionele auteurs en vertalers te helpen om
waardevolle Nederlandse en Vlaamse literatuur zelfstandig
leverbaar te houden met behulp van voorraadvrije technieken,
en te bereiken dat ca. 50 procent (inplaats van 10 procent) van de verkoopopbrengst van
backlisttitels aan de auteur toekomt. In brede zin wordt
bevorderd dat een goedgeinformeerde auteur de
marktpositie kan innemen die hem toekomt als schepper van
het werk waaraan de keten zijn inkomen ontleent.
De middelen:
Een online studio met handleidingen voor de
productie van
printing on demand, e-boeken en luisterboeken, low budget en bruikbaar voor leken (WYSIWYG).
Een webwinkel waar auteurs hun werk gesigneerd
kunnen verkopen
Een aansluiting op het
Centraal Boekhuis die auteurs op
uitgeversvoorwaarden toegang biedt tot de distributie in het
handelskanaal
Contracten met een
PoD-drukker en andere leveranciers die auteurs op
uitgeversvoorwaarden toegang geven tot de productie
De stichting
onderhandelt collectief over marktvoorwaarden voor
titels op de fondslijst
Resultaten hoofddoelstelling:
Sinds maart 2010 worden e-boeken aan alle bij het Centraal
Boekhuis aangesloten webwinkels geleverd. De stichting beschouwt haar doelstelling als
bereikt. Zodra de hoge btw van e-boeken af gaat, kan het
auteursdeel naar 50%. In de verkoop van gedrukte boeken
(PoD) werd
het 50% doel bereikt in verkoop van gesigneerd werk via de
website. De opbrengst van online verkoop van
auteursrestanten gaat zelfs volledig naar de auteur. Op de
verkoop van on demand gedrukte boeken via het Centraal
Boekhuis kan door de hoge kostprijs vooalsnog maximaal
30% worden uitgekeerd.
Andere resultaten:
De zichtbaarheid van backlisttitels werd belangrijk
vergroot door de openstelling van de ISBN-bank in het
Publieke Domein in 2009, na een door Auteursdomein
aangespannen proces bij de NMA
De opstelling van een 'Recensiecode' was van invloed op het
recensiebeleid van Biblion en op de zorgvuldigheid waarmee
boeken online worden gerecenseerd
De contractpositie is verbeterd door de opstelling
van eigentijdse auteurscontracten voor boeken en e-boeken
De stichting staat aan de basis van een nieuwe generatie
uitgevers die zich opstelt als partner van de auteur in
een gezamenlijke risicodragende onderneming
('samsam-model')
Er zijn discussie- en voorlichtingsbijdragen geleverd over onderwerpen als het Google digitaliseringsproject, beveiliging van e-boeken,
overproductie en ramsj, auteursrecht, Wet vaste boekenprijs,
luisterboekenproject van de openbare bibliotheken,
bookmatching, enz.
Bij de schrijversvereniging VSenV is gelobbyd over
een veelheid van onderwerpen. Een greep: beëindiging
van de eeuwigdurende looptijden van het zg. VSenV
'Modelcontract' voor auteurs, een contracttijd van 1
jaar voor digitale exploitaties, afzonderlijke
contracten voor PoD, luisterboeken en e-boeken,
beveiliging van e-boeken, bescherming van het
auteursrecht op luisterboeken in Openbare Bibliotheken,
verhoging van de royalty,
steekproef-controle van jaarlijkse afrekeningen,
voorlegging van onderhandelingsresultaten met uitgevers
aan de achterban, privacy behandeling van
adres- en contactgegevens van auteurs, aansluiting van
de belangenbehartiging bij de Federatie Nederlandse
Vakvereniging (FNV Kiem).
Toekomst:
De positie van de auteur wordt structureel versterkt
doordat de productie en verkoop voor het eerst in de geschiedenis
van het boek binnen het bereik van auteurs komt.
De stichting verwacht
dat de levensduur van het
boek vanaf 2010 geleidelijk zal worden omgebogen naar
vrijwel permanent, dankzij de groeiende
inzet van voorraadvrije technieken.
'Bookmatching' zal de titels in de volgende fase ook
vrijwel permanent in beeld houden.
Met de ingebruikname van de online studio in januari 2010
is
de algemene belangenbehartiging voor auteurs als
beroepsgroep beëindigd.
Auteursdomein gaat verder als zelfstandige non-profit
uitgeverij met een studio, een online webwinkel en
eigen fondslijst waarvoor namens auteurs en vertalers
wordt onderhandeld over marktvoorwaarden.
Daarnaast blijft een onregelmatige nieuwsbrief
verschijnen met informatie die voor auteurs en vertalers
actueel en belangrijk is.
links:
Online uitgeefstudio
Petitieregister Open ISBN
Notitie auteursrecht 2009/2010
Recensiecode
Opiniestuk Google
digitaliseringsproject (NRC 2009)
